Organisatie opstelling
Een organisatie opstelling is een uiterst effectieve methode om inzicht te krijgen in het krachtenveld waarin de organisatie verkeert. Het visualiseert de dynamieken en laat zien waar in de diepte van het systeem verbindingen en loyaliteiten zitten die vaak ontroerend en liefdevol zijn en vanuit rationele en analytische perspectieven niet altijd te bevatten zijn. Iets dat ongrijpbaar lijkt, kan je machteloos en cynisch maken. Als je echter leert om dieper te kijken, zie je vaak het ‘schone’ en krijg je een perspectief dat niet meer past bij je aanvankelijke beeld. Dat biedt nieuwe oplossingsrichtingen. Een ingewikkelde situatie wordt daardoor vaak beter hanteerbaar.
Het organisatiesysteem
Hoe mooi is het als een organisatie ‘gezond’ is op allerlei vlakken: Het product of dienst draagt iets goeds bij aan de wereld, er is vraag vanuit de markt en waardering voor hetgeen de organisatie levert. De mensen in de organisatie zijn gemotiveerd en halen voldoening en waardigheid uit hun bijdragen. Er wordt adequaat samengewerkt en de doelstellingen worden gehaald waarmee de continuïteit van het bedrijf wordt gewaarborgd, inclusief een focus op duurzaamheid.
Niet altijd loopt het zo soepel als hierboven beschreven. Een organisatie kan aan de oppervlakte belastende symptomen laten zien die het behalen van het doel in de weg kunnen staan. Teveel energie gaat verloren aan ‘gedoe’.
Een organisatie heeft een soort geheugen, waarin de gehele geschiedenis van het systeem is opgeslagen. Dit betekent dat alle gebeurtenissen en processen uit het verleden van de organisatie een sterke invloed hebben op het heden en in de toekomst van de organisatie, zonder dat je je daar als werkgever of werknemer van bewust bent. Dit organisatiesysteem kent net als de natuur onzichtbare wetmatigheden, die grote invloed hebben op het wel en wee van de organisatie. Voorbeelden van dergelijke wetmatigheden zijn: ‘Erken de oorsprong van de organisatie en eer de oprichters’, zonder hen was de organisatie er niet geweest. Of ‘eer iedereen die plaats voor je heeft gemaakt waardoor er ruimte voor jou is gekomen’.
Wat is een organisatie opstelling?
Een organisatie opstelling vindt meestal plaats in een zaal met een grote open ruimte. Daarin worden zogeheten representanten, die onwetend zijn over de achtergrond of historie van de organisatie, gevraagd een plek in de ruimte te zoeken, als ware zij bijvoorbeeld de organisatie, de leden van de directie, de vorige eigenaar, het managementteam, de oude en nieuwe missie, de financier, de afnemers, het land of politiek, de slachtoffers die door de organisatie zijn gemaakt etc. Afhankelijk van de vraag van de directie wordt bepaald welke elementen van de organisatie relevant zijn voor het vraagstuk dat speelt. Door de visualisatie van de representanten ontstaat een bepaald beeld van de organisatie en haar dynamieken.
Bij voorkeur werken we met een gehele directie vanuit integriteit. Een directie heeft het recht te weten wat er in de organisatie speelt. Een manager op middle- management niveau mag echter alleen weten wat er in zijn afdeling omgaat en in de lagen onder hem/haar. Als deze manager door de opstelling gaat zien wat er in de hoogste regionen van de organisatie gaande is, ontstaat onveiligheid. Daarnaast gaat deze manager zich dan mogelijk bemoeien met de lagen en taken waar hij geen bevoegdheid toe heeft. Dat druist in tegen de systemische wetmatigheid ‘je kunt alleen maar dragen wat van jou is. Als je verantwoordelijkheid gaat overnemen die niet van jou is verzwak je uiteindelijk jezelf en de ander’.
In totaal gaat het bij een organisatie opstelling om drie dagdelen. We starten met een voorgesprek met de directie. Vervolgens wordt er een dagdeel gepland om de organisatie opstelling te begeleiden. Hierbij nemen we circa 8 ervaren representanten mee. Het derde dagdeel staat in teken van het nabespreken van de opstelling en het geven van waardevolle strategische en concrete adviezen waardoor de organisatie nog beter kan gaan stromen.
Ben je eigenaar/directeur van een eenmanszaak of een klein bedrijf dan kun je ook in een individuele coachsessie onderzoeken wat er in de diepte van je organisatie speelt.